Các phương pháp phân tích Hoá học

[Hồ Sỹ Phúc]

Ở đây chúng ta cùng nhau bàn về các phương pháp phân tích định lượng, nhưng chỉ giới hạn ở các phương pháp hoá học (khối lượng, thể tích - chuẩn độ). Nội dung trao đổi có thể về các vấn đề sau:
- Xử lý số liệu: Đây là một vấn đề rất quan trọng khi làm thực nghiệm, nhưng cũng khá rắc rối.
- Phương pháp phân tích khổi lượng (Ví dụ BaSO₄, Mg₂P₂O₇, Fe₂O₃...)
- Phương pháp thể tích: Đây là lĩnh vực rộng nhất của phương pháp phân tích hoá học, gồm:
+ Các khái niệm cơ bản: Tuy có vẻ đơn giản nhưng nếu phát huy tốt thì có thể giúp các bạn mới tiếp cận phương pháp rất tốt. Đây cũng chính là vấn đề đâu tiên các bạn cần phải tiếp thu khi nghiên cứu về phương pháp chuẩn độ: Điểm tương đương, sát tương đương, chỉ thị, chất gốc, dung dịch chuẩn, dung dịch cần chuẩn...
+ Các điều kiện của phản ứng chuẩn độ.
+ Các phương pháp chuẩn độ và cách tính toán.
+ Chuẩn độ axit - bazơ, chuẩn độ kết tủa, chuẩn độ tạo phức, chuẩn độ kết tủa, chuẩn độ oxi hoá - khử...
Mong nhận được sự tham gia của các bạn!

Thân!

[Hồ Sỹ Phúc]

Để mở đầu cho mục này tôi xin đưa ra một vài vấn đề sau:
1. Chữ số có nghĩa (CSCN), cách làm tròn số thế nào cho đúng.
2. Các loại chất chỉ thị? Nêu đặc điểm của từng loại. (Mỗi loại hãy lấy một vài chỉ thị để mô tả)

Vấn đề này với một số người là không có gì, nhưng chúng ta hãy viết để cho những người chưa biết có thể hiểu một cách dễ dàng hơn khi tiếp xúc với nó!
Mong nhận được sự trao đổi từ các bạn! Thân!

[Oxy]

Em thấy ta nên viết một số kiến thức cơ bản (chẳng hạn chữ số có nghĩa là gì, cách làm tròn số thế nào cho đúng), sau đó đưa ra các câu hỏi để thảo luận dựa trên những kiến thức đó, hơn là hỏi những câu như trên. Những chủ đề thảo luận phải khiến người tham gia thảo luận (có thể là chưa có một chút kiến thức nào về vấn đề đang thảo luận) đóng góp ý kiến dựa trên quan điểm, kiến thức và suy luận của cá nhân mình trên nền tảng kiến thức đã post ở trên. Những câu hỏi hiện nay phù hợp hơn với những người đã có kiến thức về vấn đề này hơn là những người chưa biết gì. Kết quả là sẽ xuất hiện những bài thảo luận dạng copy-paste như một bài viết đã bị xóa.

[hiepsitruongphong_2312]

Vấn đề làm tròn thế nào thì phải sử dụng đến kiến thức môn học Phương pháp tính (học 3 năm rồi, giờ là sô 0 trong đầu về môn này, huhu)

[Hồ Sỹ Phúc]

Đúng như vậy! Cảm ơn bạn! Ở đây là chuyên ngành Hoá phân tích nên những bài copy như thế là không thể chấp nhận. Sẽ cố gắng đưa ra câu hỏi phù hợp hơn!
Trước hết chúng ta tìm hiểu khái niệm: Chữ số? Số? và số đo?
- Chữ số: Là các kí hiệu toán học được dùng để biểu diễn số lượng và các đại lượng vật lý.
+Chữ số trên thế giới hiện nay đang dùng có 2 loại: Chữ số La Mã và chữ số Ả Rập, trong đó chủ yếu là sử dụng chữ số Ả Rập vì nó ngắn gọn hơn.
+ Chữ số có thể được dùng ở các hệ đếm: Thập phân (sử dụng các chữ số 0-9), nhị phân (sử dụng các chữ số 0 và 1), bát phân (sử dụng các chữ số 0-7), thập lục phân (sử dụng các chữ số 0-9 và các chữ cái A, B, C, D, E, F tương ứng với các số 10, 11, 12, 13,14, 15)....
Lưu ý: Số 1-9[/b] do người Ả Rập phát minh, còn số 0 lại là do người Ấn Độ phát minh.
- Số: Số là một tập hợp các chữ số được viết theo một trình tự xác định và tuân theo một thuật toán nhất định.
Trong Hoá học thực nghiệm chủ yếu sử dụng 3 loại số: Số tự nhiên, số logarit và số antilogarit (ngoài ra còn có số lượng giác...).
Cần chú ý là ở đây số tự nhiên không chỉ là "số tự nhiên của Toán học", mà nó còn chỉ các số được xác định bằng phép đo trực tiếp. (như cân, đong, đo, đếm...)
- Số đo: Số đo là biểu diễn bằng số của một đại lượng vật lý mà ta trực tiếp  hoặc gián tiếp.
Bạn nào có các quy tắc xác định số CSCN không? Làm ơn post cho anh em biết!
Một số bài tập thực hành nè:
Tính các đại lượng sau cho đúng CSCN:
a) Dung dịch X đo được pH = 4,01. Tính [H⁺]?
b) Axit HA có pK_a = 4,76. Tính K_a?

[Ngài Bin (Mr.Bean)]

Quy tắc về Chữ số có nghĩa (CSCN): (Có tham khảo tài liệu của GS.Cù Thành Long - ĐH KHTN TpHCM):
Quy tắc 1: Quy tắc chỉ có 1 CSCN không tin cậy trong số đo trực tiếp. Chữ số đó chính là chữ số cuối cùng (bên phải) và bằng bội số của 0,1.x (với x là đơn vị đo lường của thang đo)
Quy tắc 2: Quy tắc bảo toàn CSCN khi chuyển đơn vị..
Ví dụ: Đổi 2 lít = 2.10³mL (đúng - đều có 1 CSCN) và 2 lít = 2000mL (sai - VT có 1 CSCN, VP có 4 CSCN)
Quy tắc 3: Quy tắc làm tròn số đo gián tiếp.: Có lẽ ai cũng biết rồi, chỉ nói kỹ khi có chữ số 5 đứng cuối cùng -> Làm tròn thành chữ số chẵn
Ví dụ:
+) 1,65 = 1,6 (Chữ số 6 là số chẵn, không làm tròn thành 1,7)
+) 1,75 = 1,8 (Chữ số 8 là số chẵn, không làm tròn thành 1,7)
Quy tắc 4: Quy tắc làm tròn số trong phép cộng - trừ.: Chỉ xét các chữ số sau dấu "phẩy" (Các chữ số thập phân). Chỉ giữ lại kết quả cuối cùng một số chữ số thập phân đúng bằng số chữ số thập phân của số hạng có số chữ số thập phân ít nhất.
Ví dụ:  6,145 + 13,24 + 34,7 = 54,085 = 54,1.
Quy tắc 5: Quy tắc làm tròn số trong phép nhân - chia - logartit - antilogarit (số mũ).Chỉ giữ lại ở kết quả cuối cùng số chữ số có nghĩa của thừa số có số chữ số có nghĩa ít nhất.
Ví dụ 1:  6,125.10^-5x 3,7.10^-8x5,37 = 1,21697625.10^-11 = 1,2.10^-11.
Các bạn bổ sung phần cách xác định chữ số có nghĩa trong số logarit và antilogarit (số mũ) nhé!

Mời các bạn bổ sung thêm!

[Ngài Bin (Mr.Bean)]

Hãy giải thích vì sao khi chuẩn độ tạo phức xác định độ cứng với chất chuẩn EDTA dùng chỉ thị Eriocrom đen T (kí hiệu ETOO hay NET) lại tiến hành ở pH = 9 - 10? Có thể chuẩn độ ở pH < 9 hoặc pH > 11 được không? Với các phép chuẩn độ ion khác, nhưng cũng dùng ETOO làm chỉ thị thì thế nào? Có thể tiến hành ở pH nào?
Mong nhận được trao đổi của các bạn!

[Ngài Bin (Mr.Bean)]

Những đặc trưng thống kê
1.   Các giá trị trung bình:
a)   Trung bình cộng        
b)   Trung bình nhân
c)   Trung bình điều hoà
d)   Trung bình logarit (luỹ thừa)
2.   Trung vị
3.   Giới hạn của độ phân tán (độ tản mạn):
a)   Phương sai (S2)
b)   Độ lệch chuẩn trung bình (S)
c)   Quy mô biến thiên (R)
d)   Hệ số biến thiên: (V hay Cv)
e)   Độ lệch chuẩn của giá trị trung bình cộng
f)   Biên giới của độ tin cậy (độ chính xác) của phép đo
g)   Sai số tương đối của phép đo (q%)
Các ứng dụng của hàm phân bố Student:
- Loại trừ sai số thô bạo.
- Đánh giá giá trị trung bình
- Đánh giá sai số hệ thống...
Mời các bạn xem ở các file đính kèm!

[Hồ Sỹ Phúc]

Topic này lâu rồi bị "lãng quên". Hôm nay gửi các bạn đề cương và 1 đề thi môn này. Mời các bạn tham khảo nhé: Links download
Chúc các bạn học tốt!

[aqua_sun]

Em mới tham gia diễn đàn, thấy phần về quy tắc làm tròn số chưa có ai bổ sung, nên xin tham gia một bài, đây là quy tắc em đọc được trong quyển chemistry của Zumdahl.
Đầu tiên là quy tắc xét số có nghĩa:
1. Những số nguyên khác 0 thì luôn được tính là số có nghĩa
2. Với số 0
- Leading zeros - những số 0 đặt trước những số khác không: những số này không được tính là số có nghĩa. eg: 0.0025 chỉ có 2 chữ số có nghĩa.
- Captive zeros (những chữ số không bị giam cầm): những chữ số 0 đặt giữa những chữ số không phải số 0 thì có nghĩa: eg: 1.008 có 4 chữ số có nghiã.
- Trailing zeros-những chữ số 0 ở tận cùng bên phải: những chữ số này không được tính là có nghĩa trừ khi số chứa chữ số 0 này chứa dấu thập phân( dấu ,) eg: số 100 chỉ có 1 chữ số có nghĩa trong khi 1.00x10^2 có 3 chữ số có nghĩa, số 100. cũng có 3 chữ số có nghĩa.
- Những số chính xác thì được coi là có không giới hạn chữ số có nghĩa (không xét).
quy tắc viết kết quả trong các phép tính:
- Trong phép cộng và phép trừ: kết quả có số chữ số thập phân bằng với số có số chữ số thập phân ít nhất trong phép tính: eg: 12.11+18.0 bấm máy tính được 30.11 theo quy tắc trên, kết quả cuối cùng sẽ là 30.1 vì 18.0 có 1 chữ số thập phân.
- Trong phép nhân và phép chia: kết quả sẽ có số chữ số có nghĩa bằng với số có ít chữ số có nghĩa nhất trong phép tính: eg: 4.56x1.4= 6.38 vì 1.4 chỉ có 2 chữ số có nghĩa nên kết quả cuối cùng là 6.4.
- Đối với những số viết về dạng lũy thừa như: 1.00x10^3 thì chỉ xét 1.00 thôi.
quy tắc làm tròn số: khi làm tròn số thì như mọi người đã biết những chữ số liền sau chữ số có nghĩa mà > hoặc = 5 thì chữ số cuối cùng được cộng thêm 1, ngược lại thì giữ nguyên.

HSP: Chú ý viết đúng quy tắc chính tả. Chữ đầu câu phải viết hoa. Dấu câu cũng cần phải hợp lý! Thân!

[Hồ Sỹ Phúc]

Đã có bài viết ở phía trên, nhưng sự bổ sung của bạn là rất tốt! Cảm ơn bạn đã tham gia thảo luận!
Mong nhận được thêm các bài post khác! Bạn chú ý viết đúng quy tắc chính tả nhé (dấu câu và đặc biệt là viết hoa đầu dòng!)

Quy tắc làm tròn số: khi làm tròn số thì như mọi người đã biết những chữ số liền sau chữ số có nghĩa mà > hoặc = 5 thì chữ số cuối cùng được cộng thêm 1, ngược lại thì trừ đi một.

Tôi bổ sung thêm, với số cuối cùng là 5 thì có quy tắc riêng, tạm gọi là "quy tắc số chẵn", như sau:
- Nếu đứng trước nó là số chẵn => Giữ nguyên.
- Nếu đứng trước nó là số lẻ => Tăng thêm 1 đơn vị (để thàng số chẵn).
Vì dụ: Làm tròn các số sau đến 2 CSCN: 1,85; 27,5
1,85 thì làm tròn thành 1,8. 27,5 thì làm tròn thành 28.

[cong.darkness]

Đã có bài viết ở phía trên, nhưng sự bổ sung của bạn là rất tốt! Cảm ơn bạn đã tham gia thảo luận!
Mong nhận được thêm các bài post khác! Bạn chú ý viết đúng quy tắc chính tả nhé (dấu câu và đặc biệt là viết hoa đầu dòng!)

Quy tắc làm tròn số: khi làm tròn số thì như mọi người đã biết những chữ số liền sau chữ số có nghĩa mà > hoặc = 5 thì chữ số cuối cùng được cộng thêm 1, ngược lại thì trừ đi một.

Tôi bổ sung thêm, với số cuối cùng là 5 thì có quy tắc riêng, tạm gọi là "quy tắc số chẵn", như sau:
- Nếu đứng trước nó là số chẵn => Giữ nguyên.
- Nếu đứng trước nó là số lẻ => Tăng thêm 1 đơn vị (để thàng số chẵn).
Vì dụ: Làm tròn các số sau đến 2 CSCN: 1,85; 27,5
1,85 thì làm tròn thành 1,8. 27,5 thì làm tròn thành 28.

Anh ơi, sao quy tắc anh bổ sung lại "mâu thuẫn". Em thấy "lớn hơn hoặc bằng 5" đều cộng 1 cả; sau anh lại viết "đứng trước nó là số chẵn =>giữ nguyên", em không hiểu?

[Hồ Sỹ Phúc]

Anh ơi, sao quy tắc anh bổ sung lại "mâu thuẫn". Em thấy "lớn hơn hoặc bằng 5" đều cộng 1 cả; sau anh lại viết "đứng trước nó là số chẵn =>giữ nguyên", em không hiểu?

Cái này không phải là mâu thuẫn em ạ, mà là do em chưa biết đó thôi. Các quy tắc cũng đều do con người đưa ra cả, lí do thì cũng không dễ dàng giải thích. Vấn đề quy tắc CSCN còn nhiều điểm thú vị. Nếu bạn nào có điều kiện đọc được cuốn của GS. Cù Thành Long thì sẽ thấy, tuy nhiên nó không đơn giản lắm đâu. Theo anh đó là cuốn nói rõ nhất về CSCN ở Việt Nam hiện nay (Vấn đề này thuộc toán học nhưng lại chủ yếu sử dụng cho Lý, Hóa, Sinh)

[Ngài Bin (Mr.Bean)]

Bạn Công có thể xem bài viết dưới đây của Tiến sĩ Tạ Thị Thảo, ĐH KHTN, ĐHQG HN viết cho chương trình Bồi dưỡng giáo viên trường chuyên hè 2011 ở file đính kèm (Xem trang 2, dòng chữ bôi màu vàng).
Tài liệu trên bạn có thể download đầy đủ trên internet.

Hi vọng bạn hài lòng!

[Huperzine A]

Cho em hỏi: Trong "MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ HÓA HỌC PHÂN TÍCH TRONG CHƯƠNG TRÌNH CHUYÊN" (PGS – TS Đặng Xuân Thư) -  TÀI LIỆU TẬP HUẤN PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN GIÁO VIÊN TRƯỜNG THPT CHUYÊN có ví dụ sau, sao em không ra được đáp án ạ ?! ( m Cu(NO₃)₂ > 1g )